Quý Cha và quý Tu sĩ thân mến,

Nhận thấy nhu cầu thực tiễn và tầm quan trọng của sự trung tín của đời sống thánh hiến, tôi mời anh chị em, trong dịp tĩnh tâm tháng ba, vui lòng suy gẫm thêm giáo huấn của Đức Thánh Cha Lêô XIV:

Nhân dịp kỷ niệm 60 năm các sắc lệnh Công đồng Vaticanô II: ‘Đào tạo ứng sinh Linh mục’ (Optatam Totius) và ‘Chức vụ và đời sống Linh mục’ (Presbyterorum Ordinis), Đức Thánh Cha Lêô XIV công bố tông thư mang tên: ‘Sự trung tín tạo nên tương lai’, được ký ngày 08/12/2025.

Giáo hội đang đối diện các lạm dụng của một số ít giáo sĩ và hiện tượng những người sau vài năm hoặc thậm chí vài chục năm, rời bỏ thừa tác vụ Thánh. Thực tại đau lòng này không nên chỉ đặt dưới góc độ pháp lý, nhưng hướng chúng ta nhìn cuộc đời những anh em ấy và những nguyên nhân dẫn họ đến quyết định đó cách cẩn trọng và khoan dung. Nhãn quan thích hợp nhất và trên hết là mối quan tâm làm mới lại việc đào tạo, đưa vào hành trình tăng trưởng trong sự thân mật với Chúa, bao hàm toàn bộ con người, con tim, trí tuệ và tự do, để uốn nắn người ấy theo hình ảnh của Mục tử nhân lành. Không đặc điểm nào nơi tính cách độc đáo của cá nhân anh em bị loại bỏ nhưng mọi đặc điểm được đón nhận và được biến đổi, giống như hạt lúa mì trong Tin Mừng, tích hợp các chiều kích nhân bản và thiêng liêng cách hiệu quả.

Sự trung tín tạo nên tương lai là điều mà các linh mục được mời gọi ngày nay. Việc trân trọng giá trị của sự bền bỉ trong sứ vụ tông đồ đưa ta vào căn tính của Giáo hội là dấu chỉ và khí cụ của sự hiệp nhất cho mọi dân tộc. Giáo hội ý thức cần canh tân trong sự trung thành và thích nghi. Việc canh tân toàn thể Giáo hội mong đợi tùy thuộc phần lớn vào thừa tác vụ linh mục vốn được sinh động nhờ Thánh Thần của Đức Kitô.

Sự trung tín vừa là ân ban của Thiên Chúa vừa là hành trình hoán cải liên lỉ. Mọi ơn gọi trong Giáo hội đều khởi đi từ sự gặp gỡ cá vị với Đức Kitô, một sự gặp gỡ đem đến cho cuộc sống một chân trời mới và một hướng đi quyết định. Sự trung tín với ơn gọi, đặc biệt trong những lúc thử thách và cám dỗ, được củng cố khi chúng ta không quên tiếng gọi ấy, khi chúng ta ghi nhớ hết lòng tiếng gọi của Chúa là Đấng yêu thương, tuyển chọn…và khi chúng ta phó thác chính mình cho sự đồng hành của những người có kinh nghiệm…ta đạt sự hiệp nhất nội tâm và trung tín với Chúa Giêsu Kitô.

Sự trung tín với ơn gọi không bất động khép kín nhưng được củng cố trở nên chín chắn hơn mỗi ngày khi linh mục thường xuyên ‘trở về biển hồ Galilê’ để nghe lại lời Thầy hỏi môn đệ Phêrô ‘Con có yêu mến Thầy không?’

Sự trung tín của tình hiệp thông giữa linh mục và tín hữu. ‘Mặc dù các linh mục của Giao ước mới, nhờ Bí tích Truyền chức, thi hành chức năng cao cả và bản chất của người Cha và người Thầy nơi dân Chúa và thay mặt cho dân, nhưng các linh mục vẫn là môn đệ của Chúa cùng với mọi tín hữu và đã được tham dự vào Nước Chúa, Đấng đã kêu gọi họ bằng ân sủng của Người. Các linh mục, cùng với tất cả những người được tái sinh trong Phép Rửa, là anh em giữa các anh chị em như những chi thể của cùng một Thân Thể Chúa Kitô, mà tất cả được truyền lệnh phải xây nên’ (PO. 9).

Sự trung tín của tình huynh đệ giữa các linh mục qua Bí tích Rửa tội và Truyền chức đưa họ vượt thắng chủ nghĩa cá nhân: ‘Tất cả các linh mục được phong phú nhờ Bí tích Truyền chức, được liên kết với nhau bằng một tình huynh đệ Bí tích mật thiết. Nhưng theo một cách thức đặc biệt, họ tạo nên linh mục đoàn trong Giáo phận mà họ thuộc về, dưới quyền Giám mục của mình…’ (PO. 8). Công đồng khi nói về linh mục hầu như luôn ở số nhiều vì không có linh mục nào tồn tại một mình. Do đó, tình huynh đệ linh mục không chỉ như một ý tưởng hay khẩu hiệu nhưng là yếu tố cấu thành căn tính của thừa tác viên. Thánh Inhaxiô Antiokia, trong thư gởi tín hữu Ephêsô: ‘Anh em cùng sống với nhau trong sự hòa hợp với tinh thần của Giám mục là điều phải lẽ, giống như anh em thực sự đang làm. Linh mục đoàn chỉ xứng đáng với tên gọi và với Chúa khi hòa điệu với Giám mục như dây với cây đàn…’

Sự trung tín và hiệp hành, đây là một điểm đặc biệt ‘gần gũi với con tim tôi’ (Đức Lêô XIV). Khi nói về căn tính của linh mục, sắc lệnh Presbyterorum Ordinis nhấn mạnh mối liên kết giữa chức linh mục và sứ vụ của Chúa Kitô, sau đó chỉ ra ba chiều kích nền tảng: tương quan với Giám mục như những người trợ giúp và cố vấn; thứ đến là sự hiệp thông bí tích và tình huynh đệ với các linh mục khác để thi hành một tác vụ linh mục duy nhất hướng về một mục tiêu; sau cùng là mối quan hệ với giáo dân, nhận ân sủng kinh nghiệm và năng lực của họ trong các lãnh vực khác nhau của hoạt động con người.

Thách đố của hiệp hành không loại bỏ sự khác biệt nhưng trân trọng chúng. Cần vượt bỏ khuôn mẫu lãnh đạo độc quyền để thực hiện sự hiệp hành, vốn là hoa trái của các đặc sủng đa dạng của Chúa Thánh Thần: ‘Sự đồng hình của linh mục với Đức Kitô là đầu, nghĩa là nguồn mạch chính yếu của ân sủng, không hàm ý một sự tôn vinh đặt linh mục lên trên những người khác’ (EG 104).

Sự trung tín và sứ vụ. Một phương diện của căn tính linh mục là ‘hiện hữu cho người khác’, là hiện hữu cho ‘sứ vụ’: Đức Thánh Cha Phanxicô, dịp lễ Truyền Dầu 2014 diễn giải: ‘Hãy ra đi khỏi chính mình, hãy ra đi tìm kiếm Thiên Chúa trong việc thờ phượng, hãy ra đi và trao ban cho dân của bạn điều đã được ủy thác cho bạn vì chính dân của bạn sẽ làm cho bạn cảm nghiệm và  nếm trải bạn là ai…Nếu bạn không ‘ra đi’ khỏi chính mình, dầu Thánh trở nên bốc mùi và việc xức dầu sẽ không còn sinh hoa trái’. 

Thánh Gioan - Phaolô II đã dạy: ‘Trong Giáo hội và nhân danh Giáo hội, các linh mục là đại diện mang tính bí tích của Chúa Giêsu Kitô, thủ lãnh và mục tử, công bố Lời Người với thẩm quyền, lặp lại các hành vi tha thứ và trao ban ơn cứu độ của Người, đặc biệt trong bí tích Rửa tội, Hòa giải và Thánh Thể, và biểu lộ sự quan tâm yêu thương của Người đến mức hiến trao trọn vẹn bản thân vì đoàn chiên, nhằm quy tụ họ trong sự hiệp nhất và dẫn đưa họ đến với Chúa Cha nhờ Chúa Kitô và trong Chúa Thánh Thần’ (Pastores Dabo Vobis 15).

Hai cám dỗ làm suy yếu sự trung tín: Cám đỗ thứ nhất là não trạng duy hiệu quả, theo đó giá trị của mỗi người được đo bằng số lượng hoạt động và dự án được hoàn thành. Theo lối nghĩ này, ‘điều bạn làm được’ đến trước ‘điều bạn là’ và đảo lộn trật tự đích thực của căn tính thiêng liêng. Cám dỗ thứ hai biểu lộ một thứ duy an phận. Bị sợ hãi trước hoàn cảnh đối diện, chúng ta thu mình lại, dung túng thái độ lười biếng bi quan và từ chối thách đố loan truyền Tin Mừng.

Thánh Gioan – Phaolô II truyền lại kinh nghiệm: Đức ái mục tử là nguyên lý hiệp nhất và sinh động đời sống linh mục. Đó là sự hài hòa giữa chiêm niệm và hoạt động nhờ đặt chiều kích Vượt Qua vào trung tâm sứ vụ, biết di chuyển sang bên cạnh để Chúa Kitô có thể ở lại, biết làm cho mình nhỏ bé để Chúa Kitô được nhận biết và tôn vinh, biết hiến mình đến cùng để mọi người có cơ hội nhận biết và yêu mến Chúa…’

Sự trung tín làm sáng tỏ ‘Chức linh mục là tình yêu của Trái Tim Chúa Giêsu’ (T. Gioan M. Vianney).

†Gioan Đỗ Văn Ngân

Giám mục hiệp hành với anh chị em